TÜRKİYE EKONOMİSİ GELİŞİM SÜRECİ -2 

Türkiye ekonomisi gelişim sürecini özet şeklinde yazmaya devam ediyoruz. Bu bölümde 1960 yılından başlayacağız. 1960 yılına gelince ülkede darbe ile yönetim el değiştirdi. Sivil bir hükümet yerine askeri rejime bıraktı. Bu rejim ülkede bir anayasa tasarlayıp yürürlüğe koydu. 1960 anayasası ile ekonomik işleyiş devlet planlama teşkilatı etrafında şekillendi. 1963 birinci beş yıllık kalkınma planı hazırlanıp yürürlüğe koyuldu. Bu plan iç tüketime yönelik sanayi planıydı. Kamu için emredici, özel sektör için yol gösterici nitelikteydi. 1963 yılında Avrupa Ekonomik Topluluğuyla müzakere niteliğin de Ankara antlaşması imzalandı. 1965 de Adalet Partisi tek başına iktidara oldu. Turgut Özal Devlet Planlama Teşkilatının başına getirildi. Büyüme hızlanmış, Avrupa'ya gönderilen işçiler ülkeye döviz gönderiyor, ödemeler dengesi iyi duruma gelmişti. Özel sektör sanayi ağırlığı ön plandaydı Sabancı Koç ailelerinin yükselişe geçmişti.1969 Adalet Partisi yeniden seçimleri kazandı.1970 de   ülkede devalüasyon yapıldı. Dünyada petrol fiyatlarında artış görüldü.1971 ABD doların altınla bağını kopardı.1973 OPEC petrol zamları gelişmekte olan ülkeleri zor duruma soktu.  Ülkemizde işçi dövizleri talebi artırması ve petrol zamları ülke enflasyonu %20 e yükseldi.1975 yılında döviz rezervleri erimeye başlayınca Demirel dövize çevrilebilir mevduat uygulaması başlattı. Özel sektörün yurtdışından bulacağı borçlar için devlet kur garantisi verdi. 1977 yılında dış borçlanma tavan yapmış devlet '70 cente muhtaç' duruma düştü. 1978-79 Ecevit hükümetini petrol zamları, Kıbrıs harekâtı zor bir duruma soktu.1979 İran devrimi Türkiye Cumhuriyeti devletini NATO ile ilişkilerini güçlendirdi.24 ocak 1980 yılında Demirel hükümeti ülkede liberal politika kararları aldı. Bu kararların alınmasında başbakanlık müsteşarı Turgut Özal etkili kişiydi. Liberal politikalar benimsenmesi ABD 'nin serbest ticareti dünya üzerine hakim kılma çabasının sonucu denilebilir.1981 döviz kurları günlük belirlendi. Askeri ihtilal ve 1982 anayasası ile ülke yeniden bir değişim geçirdi Kenan Evren Cumhurbaşkanı seçildi ve ülkede birçok siyasetçi siyasetten men edildi. Süleyman Demirel, Necmettin Erbakan Alparslan Türkeş, Muhsin Yazıcıoğlu bunlardan sadece bazılarıydı.1983 Özal ın ANAP ı tek başına iktidar oldu. İthal ikameci sanayileşme terk edilip gümrük ve vergi indirimleri yapılarak piyasa ekonomisi politikası uygulandı. Yerleşik kişiler dolar hesabı açmaya başladı buda dolarizasyona neden oldu. Hazine iç borçlanma senedi çıkarmaya başladı. Bu dönem tarım politikaları yeterince geliştirilemedi. 1990 lı yıllara gelinince ülkede ekonomik dengeler bozulmuş yüksek faiz, enflasyon sarmalına girilmişti.1990-1991 körfez savaşı sırasında TL değer kaybetti faizler yükselip ekonomi durgunluğa girdi. 1993 yılında Çiller hükümeti  kamu borçlarını kapatmak için para basıp hazinenin ihalelerini durdurunca kriz oluştu. 1995 AB ile gümrük birliği anlaşması imzalandı.1997 doğu Asya krizi Rusya'nın borçlarını ödemeyeceğini duyurması ülkede tekrar ekonomik sıkıntılar yaşattı.2000 yılında IMF nin sabit kurda ısrarı, kamu bankalarının zararları 2001 krizini tetikledi. Sermaye çıkışları arttı. GSYH %6 düştü. 2002 seçimlerinde AKP tek başına iktidar oldu.2002 -2005 yılları arası örtük enflasyon dalgalı kur rejimi benimsendi.2005 yılı AB üyelik süreci ve ülkede reformların hızlanması ülkeye sıcak para girişini hızlandırdı. Özelleştirme gelirleri, enflasyonun kontrol altına alınması kamu bütçesindeki iyileşmeler ülke ekonomisine olumlu yansıdı .2008 de ABD deki kriz tüm dünyayı etkilediği gibi Türkiye yi de etkiledi.2010 yılı ve sonraki yıllarda ekonomide yapısal reformlar yerine keyfi uygulamalar ülkenin istenilen büyümesini desteklemedi. 15 temmuz darbe girişimi, ülke içinde kutuplaşmalar, terör olaylarının yeniden tırmanması, Suriye savaşı ülkeyi farklı bir konuma çekmiş durumda . AB parlamentosu kasım 2016 da  AB -Türkiye müzakerelerinin durdurulması kararı verdi. ABD de başkanlık seçimleri sonrası gelişmekte olan ülke paraları değer kaybetti. Fed in Aralık 2016 yılında faiz artıracağı yönünde piyasa algısı Dolar kurunu 2,45 lere  kadar yükseltti.

 Kısaca özetlemeye çalıştığımız Türkiye ekonomisi kırılgan yapısı; eğitim, köklü reformlar, anayasa ve kanunların üstünlüğü prensipleri yeniden uygulanır geliştirilirse düzelebilir. Günü kurtarmak sadece günü kurtarır, geleceği asla.